«Ψαχαρόπουλος», επώνυμο όχι πελοποννησιακής όπως μοιάζει, αλλά, ίσως, κρητικής προέλευσης. Στην Πελοπόννησο είναι εντελώς ανεύρετο, και στη Σίφνο δεν εμφανίζεται με αυτή τη μορφή πριν από τις αρχές του 19ου αιώνα.
Για πρώτη φορά το συναντάμε σε ανανέωση αδείας διέλευσης και παραμονής. Η υπ’ αριθμόν 433 άδεια εκδόθηκε στις 03/07/1828 σε αντικατάσταση της υπ’ αριθμόν 295 άδειας 27/03/1820, ώστε ο Ιωάννης Ψαχαρόπουλος του Γεωργίου να μπορέσει να μετακινηθεί την 01/12/1828 από την Οδησσό στην Μολδαβία για κάποια συνάντηση – συνέδριο καπετάνιων και τον Μάρτιο του ιδίου έτους στην Βάρνα. Από το ίδιο έγγραφο μαθαίνουμε ότι είχε επισκεφθεί και πάλι την Οδησσό το 1821.
Επίσης το συναντάμε στον κατάλογο μαθητών του Δημοτικού σχολείου της Σίφνου το έτος 1836, όπου είναι εγγεγραμμένοι ως μαθητές οι, Γεώργιος, Κωνσταντίνος Νικόλαος και Απόστολος Ψαχαρόπουλος, «εκ πατρός Ιωάννου, μαγείρου».
Αντίθετα, συναντάται στη Σίφνο, ήδη από τον 18ο αιώνα, η παραλλαγή : Τζακαρόπουλος. (΄Ένας σπουδαίος Σίφνιος αγιογράφος), που ίσως να παραφθάρηκε αργότερα σε «Ψαχ…»). Στην εκκλησία Άγιος Γεώργιος ο Αφέντης υπάρχει εικόνα του 1635, με υπογραφή, που θα μπορούσε, αποδομένη στα νέα ελληνικά να διαβαστεί ως εξής:
Δια χειρός Ζαχαρίου Τζακαρόπουλου.
Έτος: 1635 (ΑΧΛΕ), δαπάνη [ή μνεία] του δούλου του Θεού Βασιλείου Λογοθέτη
Το όνομα Τσαγκαρόλη (Τσαγκαρόλος – Zancarol) το συναντάμε σε έναν σημαντικό κώδικα που ανέσυρε πριν από μερικά χρόνια από το Ιστορικό Αρχείο της Κέρκυρας η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Κατερίνα Ζαρίδη, τον κώδικα με το αρχοντολόι της Κεφαλλονιάς του έτους 1799, τη λεγόμενη Χρυσή Βίβλο ή στα Ιταλικά Λίμπρο ντ` Όρο (Libro d` Oro). Τον μελέτησε και τον εξέδωσε σε βιβλίο με τίτλο ΤΟ ″LIBRO D` ORO″ ΤΗΣ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑΣ ΤΟΥ ΕΤΟΥΣ 1799. Αυτόν τον κώδικα τον είχε συντάξει το 1799 ο κεφαλλονίτης ιστορικός Ιωάννης Κωστής Λοβέρδος (1767-1842) κατ` εντολή του Ρώσου Ναυάρχου Ουσακώφ, προς αποκατάσταση της Χρυσής Βίβλου που είχαν κάψει υπό τις επευφημίες του λαού το 1797 οι δημοκρατικοί Γάλλοι του Μεγάλου Ναπολέοντα, εκδιώξαντες τους Βενετούς από την Κεφαλλονιά και από τα άλλα Επτάνησα. Σε αυτόν κώδικα με το αρχοντολόι της Κεφαλλονιάς, αναφέρονται δύο ονόματα που μας ενδιαφέρουν στην δική μας οικογένεια,
- Αραβαντινού
«Μανταλένηδες» ή «Μαγδαληναίοι» είναι παρατσούκλι της γνωστής οικογένειας των Αραβαντινών. Από την οικογένεια αυτή προέρχεται η Μαντελενιώ (Μαγδαληνή) Μανταλένη σύζυγος του Ιωάννη Ψαχαρόπουλου του Γεωργίου - Τσαγκαρόλη (Τσαγκαρόλος – Zancarol)
Οικογένεια Zancarolo (ή παραλλαγές όπως Grancarolo, Zancaruol, Zancarol κ.ά.) ήταν ευγενής οίκος της Βενετίας, με καταγωγή από την περιοχή Cesena
Ένας κλάδος του οποίου είχε εγκατασταθεί και είχε αποκτήσει φέουδα στην περιφέρεια των Χανίων της Κρήτης. Στο πέρασμά τους από την Πελοπόννησο στη διάρκεια της δεύτερης ενετοκρατίας (1699-1715), οι Τζανκαρόλοι ίσως να απέκτησαν το καταληκτικό : Τζανκαρόπουλοι… Σε αυτή την περίπτωση δεν είναι αβάσιμη η απώτερη αναγωγή του επωνύμου στο αρχικό κρητοβενετικό : «Τζαν Κάρλο».
Ερευνητέα (το ζήτημα έχει θέσει και ο Μάνος Φιλιππάκης), ενδεχόμενη σχέση με τους Κρήτες Τζανκαρόλους, μια οικογένεια, επίσης πολύ σπουδαίων αγιογράφων, που μετά την πτώση του Χάνδακα εξαπλώθηκαν σε όλη την Ελλάδα.
Το συγκεκριμένο οικόσημο ανήκει στον ιερομόναχο Ιερεμία-Ιωάννη Τζαγκαρόλο ή στον αδελφό του Λαυρέντιο-Λουκά, οι οποίοι (μαζί και με άλλους συγγενείς τους) εγκατέλειψαν το ρωμαιοκαθολικό δόγμα και προσχώρησαν στο ελληνορθόδοξο, ανοικοδομώντας και διευθύνοντας διαδοχικά την φερώνυμη Μονή της Αγίας Τριάδος στο Ακρωτήρι Χανίων.
Αυτό το οικόσημο βρίσκεται πρόχειρα σχεδιασμένο μαζί με άλλα (υπό τύπο graffiti) σε εσωτερικό τοίχο του ναού της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, στο χωριό Κεφάλι Κισσάμου της Κρήτης (σε υψόμετρο 440). Συνοδεύεται από τη χρονολογία 1612 και εντοπίστηκε για πρώτη φορά από τους μελετητές Δημήτρη Τσουγκαράκη και Ελένη Αγγελομάτη-Τσουγκαράκη (βλ. βιβλιογραφία), οι οποίοι το αποδίδουν με επιφύλαξη στη βενετοκρητική φεουδαρχική οικογένεια των Τσαγκαρόλων, ένας κλάδος της οποίας είχε εγκαταλείψει το ρωμαιοκαθολικό δόγμα και είχε προσχωρήσει στο ελληνορθόδοξο.
Επίσης σύμφωνα με τον Ευγένιο Ρίζο – Ραγκαβή (1850 – 1941) , που ήταν Έλληνας αξιωματικός του Στρατού και συγγραφέας που ασχολήθηκε με την γενεαλογία και την οικοσημολογία και όπως αναφέρει στο βιβλίο του “Eugene Rizo Rangabè … Livre d’or de la noblesse Ionienne Volume II. Premiere partie A-I Céphalonie… Maison d’ Editions “”Eleftheroudakis”” Athenes 1926.” στην σελίδα ΙΙ (13 στην αρίθμηση του pdf αρχείου)
Από τον παραπάνω κατάλογο λείπουν οι ακόλουθες έντεκα οικογένειες· μερικές από αυτές ανυψώθηκαν στην αριστοκρατία μετά την 1η Ιουλίου 1604 και οι άλλες περιλαμβάνονται στον κατάλογο αυτό, αλλά με άλλα ονόματα, ή ανήκαν στην αριστοκρατία άλλου νησιού.
- Zancarol, ανήκουσα στην αριστοκρατία της Κάντιας (Κρήτης), δεν εγγράφηκε ποτέ στο Χρυσό Βιβλίο του νησιού της Κεφαλονιάς, όπου αναφέρεται ως ξένη.
Οπότε, η γλωσσική / φωνολογική εξήγηση που αναφέρεται εδώ μοιάζει να είναι λογική: ιταλο-λατινική γραφή μεταγράφει ελληνικά «τσ/τζ» με Ζ / Zn / Zc, και το επίθημα μπορεί να αλλοιωθεί — επομένως Zancarol ←→ Τσαγκαρό(πουλος) είναι ρεαλιστικό (ιστορικό-γλωσσολογικό πλαίσιο των Επτανήσων / Βενετών).
Επίσης η εικόνα που υπάρχει ακόμη (2026) στην εκκλησία Άγιος Γεώργιος ο Αφέντης μας δείχνει τουλάχιστον το πέρασμα, εάν όχι την εγκατάσταση στην Σίφνο, κάποιου από την οικογένεια των Τζαγκαρόλων προερχόμενου από τον Χάνδακα της Κρήτης.